شايع شد « 1 » . بارى ، زمانى كه منابع اسرائيلى بر كنار از مؤثرات پيرامونى مورد پژوهش قرار مىگرفت ، به سر آمد و نصوص ديگر ، در اثر تبادل فرهنگى كه سراسر منطقه را در بر گرفت ، و رويكرد تاريخ را در سراسر شرق قديم ترسيم كرد « 2 » ، به ويژه در دوره‌اى كه يهود توراتشان را نوشتند ، به متون و فرهنگ يهودى راه يافت « 3 » . همچنين اين را نيز مىتوان گفت كه نويسندگان تورات از طريق روايات شفاهى يا مدوّن از ميراث بابلى آگاهى داشتند ، چه از زمانى كه دولت آنان در كنعان بر پا بود و يا در اثناى اسارت بابليان و يا پس از آن اين آگاهى به دست آمد . البته اين فرض نيز چندان بعيد نيست كه رابطهء استوارى كه جنگ بابليان در فلسطين زمينهء آن را در ميان اين دو سرزمين پديد آورد ، به نحوى موجب شده باشد كه ادب بابلى به فلسطين زمينهء آن را در ميان اين دو سر زمين پديد آورد ، به نحوى موجب شده باشد كه ادب بابلى به فلسطين راه يابد ، چنان كه داستان اسارت نيز به انتشار ادب يهودى در بابل منجر شد ، بنابراين ديدگاه ، تفاوت‌هايى كه در برخى تفصيلات ميان روايت كهنوتى و يهوى وجود دارد و همچنين همخوانيهايى كه آن با روايت بابلى دارد ، چه بسا نويسندگان كهنوتى آن را سر راست از منابع بابلى نقل كرده باشند و اين تفصيلات به ساختن كشتى ، اندود كردن آن با قير و قطرن ( دو محصول رايج در بابل ) مربوط مىشود ، امّا اين احتمال را كه عبريان از دير زمان ( پيش از اسارت ) از حكايت توفان بزرگ آگاهى داشتند و نيز نزديكى شكلى آن با حكايت بابلى ، آن حكايت يهودى در سفر پيدايش تأييد مىكند كه قدمت آن چه بسا قرن نهم قبل از ميلاد بر مى گردد و در هر صورت هرگز از قرن هشتم ق . م متأخّر نيست « 4 » . حقيقت امر هر چه كه باشد ، محققان افزون بر تأثيرات آشكار مصرى دربارهء تأثير فرهنگ بابلى در تورات اتفاق نظر دارند « 5 » ، چنان كه اسطوره‌هاى بابلى همچون قصّهء توفان پيش از تورات در بابل شناخته شده بود امّا هرگز بدون دخل و تصرّف در آن راه نيافته است « 6 » . چنان كه اگر حتى به طور سطحى دو حكايت يهودى و بابلى با همديگر سنجيده شوند ، براى رسيدن به اين حقيقت كفايت مىكند كه هر يك از اين دو روايت خاستگاه مستقل نداشته است ،

--> ( 1 ) . 161 - 160 . p , . tic - po , sdoL . A . ( 2 ) . اسرائيل ( مراحل كتابة التوراة ) ، ص 24 - 45 . ( 3 ) . جيمز فريزر ، پيشين ، ص 115 - 116 . ( 4 ) . جيمز فريزر ، پيشين ، ص 115 و 116 . ( 5 ) براى آگاهى از نمونه‌هاى بيشتر اسرائيل ، ص 151 - 159 . ( 6 ) . 481 . p , . tic . po , kooC . A . S ; 401 . p , . tic . po , yarC . J .